Sevgili pozitif engelliler gazetesi okurları;
Her geçen gün engellilerle ilgili çalışmalara yenilerinin eklendiğini görmek, bizi engelli sorunlarının gelecekte daha hızlı çözümleneceği konusunda umutlandırmaktadır. Bu çözümlerden biride engelli yakınlarının en büyük kaygısı olan “ ben vefat ettikten sonra engelli yakınım ne olacak ona kim bakacak” ve engellilerinde “bana bakan yakınım vefat ettiğinde ben ne olacağım” endişesini ortadan kaldıran bir sosyal güvence sistemi olarak hayata geçen Engelsiz Hayat Merkezi projesi oldu. Projenin yaratıcısı ve uygulayıcısı Sayın Adem KUYUMCU ve sistem danışmanı Sayın Saliha EROĞLU ile yaptığımız röportajı sizlerle paylaşıyoruz.
POZİTİF: Sayın Adem KUYUMCU okurlarımıza kendinizi tanıtır mısınız?
Adem KUYUMCU: 1970 yılında Rize"nin Ardeşen ilçesinde tek gözümden engelli olarak doğdum. Çocukluğum ağabeyimin Epilepsi (SARA) rahtsızlığından dolayı her yerde onu takip etmek ve kollamakla geçti. 2001 yılında yine bir sara nöbetinde geçirdiği bir kaza sonucunda ağabeyimi ve yengemi kaybettim. Babam bu üzüntüye dayanamayarak 2002 yılında felç geçirerek bakıma muhtaç hale geldi. Bu arada çevremde bulunan arkadaşlarım içinde de çeşitli sebeplerde engelli olanın bulunması, 1994 yılından bu yana engellilerin sorunlarına çözüm arama ve sistem üretmeyi kendime bir görev olarak düşündüm. Çoğu zaman engelli ailelerinden; “ Allahım engelli çocuğumun canını almadan, benim canımı alma ki oğlum ortada kalmasın ben olmazsam ona kimse bakmaz, ben ne yapayım bana bir yol göster ya rabbim” diye duaların çokluğu beni çok etkilemişti ve bu konuda mutlaka bir sistem geliştirilmesi gerektiğini anladım. Uzun çalışmalar ve bürokratik engelleri aşarak Engelsiz Hayat Sistemi konuya duyarlılık gösterip projeye dâhil olan Türkiye'nin en büyük sigorta şirketi ile Temmuz 2009"dan buyana birlikte yapılan yoğun çalışmalarla 2010 Mayıs ayında yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Şuan ilk poliçeyi babam için yaptırarak bana bir şey olması durumunda babamın ömür boyu bakılacak olmasının gönül rahatlığı içindeyim.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemi sosyal güvencesine neden ihtiyaç vardır?
Adem KUYUMCU: Engellilerin yakınları öldükten sonra ne olduklarına ve bakımlarının nasıl yapıldığına dair bir bilgi yoktur. Ayrıca genellikle anne ve baba tarafından bakılan bakıma muhtaç engellilerin anne veya babasından biri vefat ettiğinde tek başına bakım çok zor olduğu için hayatta kalan kişiye çok daha eziyet olmakta ve engellinin de bakım kalitesinin düşmesine sebep olmaktadır. Engelli yakını anne ve baba çocukları arasında ayrım yapmak istemedikleri halde engelli çocuğa maddi anlamda bir miras bırakma isteği genellikle “ bırakılan şey heba olacak” gibi kaygılarla engellilerin gelecekleri garanti altına alınmamakta veya bırakılan para ya da menkuller diğer yakınları tarafından kendi amaçları doğrultusunda tüketilebilmektedir. Bu durumda engelli yine ortada kalma riski taşımaktadır. Engelsiz hayat sistemi en önemli sorun olan ömür boyu bakım sorununu garanti altına alarak çözmektedir.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemi engelliye ne sağlar?
Adem KUYUMCU: Sistem sayesinde engelli sigorta poliçesinin şartları gerçekleştiğinde özel bir bakım merkezinde ömür boyu bakılmaktadır. Engelli bana bakan yakınlarım vefat ettiğinde ben ne olacağım kaygısını kafasından çıkarıp hayatını rahatça sürdürebilmektedir. Özel bakım merkezleri kanun ve yönetmeliklerde belirlenmiş olan standartlarda engellinin rahat ve mutlu yaşamasını sağlamaktadırlar. Ailesi ve yakınları diledikleri zaman ziyaret edebilmektedirler.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemi içinde hangi kurumlar vardır?
Adem KUYUMCU: Sistemin içinde; AXA Hayat ve Emeklilik Sigorta şirketi, Engellilere hizmet vermek amacıyla kurulmuş ve sistemin içinde yer alan Vakıflar, Engellilere hizmet veren özel bakım merkezleri, Sistemin işleyişini sağlayan Engelsiz Hayat Merkezleri ve AXA hayat sigorta acenteleri
POZİTİF: Sistemin içinde yer alacak vakıf ve bakım merkezilerine nasıl karar verilmektedir?
Adem KUYUMCU: Sistemin doğru olarak çalışması için sistemin içinde yer almak isteyen vakıfların bazı kriterlerine bakılmaktadır;
*En az 5 bilanço yılını tamamlamış ve vakıflar genel müdürlüğü ve ona bağlı denetim kurumlarınca denetlenmiş olarak kendini ibra etmiş vakıflar,
*Vakıf Kuruluş senedinde engellilerin rehabilitasyon,eğitim,bakım v.b. gibi amaçları bulunan vakıflar sistemin içinde yer almaktadır. Bu kriterlere uyan vakıflar Engelsiz hayat merkezi ne baş vurarak sistemin içinde yer almak istediklerini beyan ederler incelemelerden sonrada engelsiz hayat merkezi ve sigorta şirketinin ortak kararı ile sisteme girebilirler.
Bakım merkezleri ilgili kanun ve yönetmeliklerle kurulmuş ve denetlenen özel kurumlardır. Ruhsatının ve tüm belgelerinin tam olmasına ve de yeterince personeli olmasına dikkat edilmektedir.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemi nasıl çalışır?
Adem KUYUMCU: Engelli yakınları sisteme katılmak için engelsiz hayat merkezi, AXA sigorta acenteleri ve sistem içindeki vakıflara baş vurarak işlemlerini başlatabilirler.
Sigorta yaptıracak engelli yakınının 60 yaşından küçük olması ve sigorta şirketinin sağlık kontrollerinden de iyi olarak çıkması gerekmektedir.
Bu kriterlere uyan engelli yakınlarına yaşlarına göre poliçeleri düzenlenir, poliçede lehtar olarak Vakfı ve bakımını istediği engelli yakınının TC kimlik no su ile adını belirtir. Ödemeyi yaptığı anda sigortası başlamıştır.
Sistem içinde sigorta poliçeleri 1 yıllıktır ödeme yapıldığı anda başlar ve 1 yıl sonunda sona erer yenilemek gerekmektedir.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemi tüm engellilere güvence veriyor mu?
Adem KUYUMCU: Engelsiz hayat sistemi bakım konusunu güvenceye almaktadır bu nedenle bakım maliyetleri hesaplanarak ömür boyu bakım garantisi verilmiştir. Bu durumda da %70 ve üzeri bakıma muhtaç engellileri kapsamaktadır. Hayatını başka bir kişinin yardımı ile sürdürebilen engellileri kapsamaktadır.
POZİTİF: Engelsiz hayat sistemine engellinin sadece anne ve babası mı girebiliyor?
Adem KUYUMCU: Engellinin bakımı için kendine hayat sigortası yaptırmak isteyen herkes sistemin içinde olabilir. Akrabalık bağı olması şart değildir, Maddi durumu iyi bir yardımsever yada komşu dahi bir engellinin bakımını sağlamak için sigorta sistemine dahil olabilir.
POZİTİF: Sigorta ettiren veya Engelli yakını vefat ettikten sonra sistem nasıl çalışıyor?
Adem KUYUMCU: Sigorta ettiren kişinin vefat etmesi halinde bakımını istediği engelli en kısa sürede Vakıf tarafından teslim alınarak standartları kanun ve yönetmeliklerce belirlenmiş özel bakım merkezine yerleştirilmektedir.
POZİTİF: Vakıf yükümlülüğünü yerine getirmezse –getiremezse ne olur?
Adem KUYUMCU: Sigorta ettiren engelli yakını ile Vakıf arasında poliçe kesildiği anca başlayan bir sözleşme vardır. Vakıflar engelli yakını vefat ettikten sonra sigorta şirketi tarafından kendilerine ödenen toplu ödemeyi alarak engellinin ömür boyu bakımını sağlanmak için taahhüt ettikleri şekilde gelir getirecek bir mülk ya da menkul almaktadırlar. Bu menkul" un geliri ile engelliye ömür boyu bakmayı taahhüt etmiş oldukları için yükümlülükten kaçmak ya da vazgeçmek gibi bir durum söz konusu değildir.
POZİTİF: Engelliye bakım için gerekli para yetmezse ne olacak?
Adem KUYUMCU: Vakıf sigorta şirketinden aldığı para karşılığında ömür boyu bakımı taahhüt etmiştir. Paranın yetmemesi gibi bir durum söz konusu olmadığı gibi kendi kaynakları ile bakmaya devam edecektir. Bakım için vakıf gelir getirici mülk yada menkul almıştır, böyle bir risk söz konusu değildir.
POZİTİF: Engelli yakını yıllık primini ödedikten sonra kısa sürede vefat ederse sigorta geçerli midir?
Sigorta Poliçesini yaptıran engelli yakını primini ödediği andan itibaren sistemin içindedir. Hakların oluşması için Vefat zamanına bakılmamaktadır.
POZİTİF: Sigorta primi ödenirken engelli hayatını kaybederse ne olur?
Adem KUYUMCU: Engelli yakını erken vefat ettiğinde sistem nasıl ödüyorsa engelli de erken vefat ederse ve sigorta 1 yıllık olduğu için birikim söz konusu değildir. Herhangi bir geri ödeme yapılmamaktadır.
POZİTİF: Vakıf parayı yanlış kullanıp bitirirse ya da vakıf kapanırsa ne olur?

Adem KUYUMCU: Vakıflar kanun gereği hizmet amacıyla kurulmuşlardır ve vakıflar genel müdürlüğüne bağlıdırlar, kendi istekleri ile kapanamazlar, kapanmak isteseler bile mal varlıklarını satamazlar vakıflar genel müdürlüğü bu malları başka bir vakfa devreder bu durumda hayatta olan engelli yakını veya kayyum (hâkim) vakıfla ile sigorta ettiren arasındaki sözleşme gereği vakıf değiştirme isteklerini beyan eder ve bakımın yeni vakıf tarafından sürdürülmesini sağlarlar. Nitekim sistemin içinde olan vakıflar uzun yıllardır çok iyi hizmetler vermiş vakıflardır.
POZİTİF: Bakım merkezinde engellinin bakılması nasıl denetlenecek?
Adem KUYUMCU: Bakım merkezleri yönetmeliği gereği ilgili resmi kurumlar bakım merkezlerini denetlemektedir. Bununla birlikte; Vakfılar, engelsiz hayat merkezi görevlileri ve engellinin vasisi ve kayyum bakım merkezlerini denetleyeceklerdir.
POZİTİF: Bakım merkezi parayı alıp engelliye iyi bakmazsa ne olur?
Adem KUYUMCU: Bakım merkezilerine ödeme tek seferde değil aylık olarak yapılmaktadır. Bakım merkezi engelliye iyi ve uzun yıllar baktığı sürece gelir elde edecektir bu nedenle engelliye hem iyi bakacak hem de daha uzun yaşamasını isteyecektir. Ayrıca denetleyicilerden birinin şikâyeti ile vakıf şikâyeti inceleyip bakım merkezini dilediği zaman değiştirebilir.
POZİTİF: Bakım merkezi engelliye hangi hizmetleri vermektedir?
Adem KUYUMCU: Bakım merkezleri 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun 9 uncu maddesinin (g) bendi ile 34, 35 ve ek 7 nci maddeleri hükümlerine dayanılarak hazırlanan yönetmelik doğrultusunda çalışmaktadırlar. Engellinin yaşamasını sağlayacak yeme, içme, barınma, temizlik, kişisel bakım, psikolojik destek, rehberlik gibi hizmetler vermektedir.

POZİTİF: Sayın Adem Kuyumcu Pozitif Engelliler Gazetesi okuyucuları adına verdiğiniz bilgiler için teşekkür eder, başarılarınızın devamını dilerim.
Adem KUYUMCU: Bende Pozitif Engelliler Gazetesi okuyucularına ve sizlere teşekkür ederim.
Projede sistem yöneticisi olarak çalışan ve kendiside engelli olan Saliha EROĞLU “Hem ailelerin hem de engellilerin geleceğe güvenle bakabilmeleri açısından önemli bir gelişme olan Engelsiz Hayat Projesinin içinde olmaktan mutluluk duyuyorum. Projenin daha da geliştirilmesi için çalışmalarımız devam etmektedir.”
dedi. Aynı zamanda merkezde engellilelere diğer hizmetlerinde olduğunu söyleyen Eroğlu “ Sigortacılık çalışmalarımızdan başka olarak, Engelsiz Hayat Merkezi Engelsiz Konut Bölümümüz: Engellilerin ulusal ve uluslararası standartlara uygun konut talepleri ilgili sorularına cevap vermek ve mütaahitlik hizmetlerinde bu taleplerin dikkate alınmasını sağlamak üzere çalışmaktadır. Yine engellilerin şehir içinde rahat hareket etmelerini sağlamak üzere engelsiz mekânlar ve engellilerin araç alım satımlarında danışma hizmetleri ile ilgili bilgilendirme yapmaktayız.
Sevgili okurlarımız bir röportajımızın daha sonuna geldik.
Bir sonraki Röportajımızda sizlerle olmak dileği ile hoşça kalın.
Ahmet BAĞBEKLEYEN
POZİTİF ENGELLİLER GAZETESİ
GENEL YAYIN YÖNETMENİ