• BIST 106.474
  • Altın 151,840
  • Dolar 3,6440
  • Euro 4,3033
  • İstanbul 16 °C
  • Ankara 8 °C
  • Vestel'den Görme Engelliler İçin Akıllı Baston
  • KAGİDER: Müftülere nikah yetkisini geri çekin
  • Özel Olimpiyatlar Ulusal Oyunları Başladı
  • Vestel'den Görme Engelliler İçin Akıllı Baston
  • KAGİDER: Müftülere nikah yetkisini geri çekin
  • Özel Olimpiyatlar Ulusal Oyunları Başladı

KAYNAŞTIRMA EĞİTİMİ

Dr. Hale DERE ÇİFTÇİ

Geçen yazımda kaynaştırma eğitiminin tanımı, amacı ve önemi üzerinde durmuştum.
Bu yazımda ise kaynaştırma eğitiminin ilkeleri, kaynaştırma eğitiminde karşılaşılabilecek güçlükler, kaynaştırma programı geliştirmede dikkat edilmesi gereken hususlar, kaynaştırma eğitiminin başarılı olması için gerekli olan koşullar ve kaynaştırma öğretmeninin özellikleri ve görevleri üzerinde durmak istiyorum.
Kaynaştırma Eğitimin İlkeleri
Özel eğitime muhtaç her bireyin akranlarıyla birlikte aynı kurumda eğitim görme hakkı vardır. Kaynaştırma eğitimi, özel ve genel eğitimin ayrılmaz bir parçasıdır. Karar verme süreci aile-okul-eğitsel tanılama, izleme ve değerlendirme ekibi dayanışmasına dayalı olarak gerçekleşir.

Hizmetler bireylerin yetersizliklerine göre değil, eğitim gereksinimlerine göre planlanır. Kaynaştırma eğitimine erken başlamak esastır. Kaynaştırma eğitiminde bireysel ayrılıklar esas alınmalıdır. Kaynaştırma eğitiminde okul-aile ve çevre işbirliği esastır. Kaynaştırma eğitimi, gönüllülük, sevgi, istek, sabır ve ek gayret gerektirmektedir. Kaynaştırma eğitimi, normal insanlar ve doğal ortamlar içinde verilmelidir.

Kaynaştırma eğitimi, özel eğitime muhtaç bireyleri toplumun bir parçası haline getirmeyi amaçlar. Eğitim, özel eğitime muhtaç çocuğun hareket edebilmesine, gezebilmesine olanak sağlayacak şekilde çevreye açık, aktif bir yapıda olmalıdır. Kaynaştırma eğitimine alınacak öğrencilerin sayısı aynı sınıfta mümkünse belli bir sayıyı geçmemelidir. Çocuğun sosyal yönden akranlarıyla kaynaştırılması ve yeteneklerini azami derecede kullanmasını sağlayacak yöntemin seçilmesi gerekir. Engelli çocuğun ailelerinin okul idaresi ve öğretmen tarafından bilinçlendirilmesi ve bilgilendirilmesi gerekir. Öğretmen özürlü çocukların eğitimi konusunda çeşitli programlarla bilgilendirilmeli.

Kaynaştırma Eğitiminde Karşılaşılabilecek Güçlükler
Kaynaştırma eğitiminde bir takım güçlüklerle karşılaşılabilir. Bunlardan en önemli olanları;
Çocuğun ortamı kabullenmesi, kendini sınıf arkadaşlarından soyutlaması,
Fiziki ortamın çocuğun özrüne cevap verebilecek nitelikte olmaması,
  Normal gelişim gösteren çocuklardan gelebilecek olumsuz etiketleme ve dışlama, Ailenin aşırı koruyucu tutumu, Öğretmenin engelli çocuğu kabullenememesi, sınıf ortamında gereken yakınlığı ve uyum çalışmalarını gerçekleştirememesi, Öğretmene ve çocuğa uzman desteğinin verilememesidir.

Kaynaştırma Programı Geliştirmede Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar, Kaynaştırma eğitiminde dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
Engelli olan ve olmayan çocukların ortak bir programı paylaşması, Farklı öğrenme tarzları ve yetenekleri olan, engelli çocuğa uygun hale getirmek için normal eğitim programında bazı değişikliklerin yapılması,
  Yapılan faaliyetlerle engelli çocuğa çeşitli alanlarda deneyim kazandırılması,
Engelli olan ve olmayan çocukların aktif katılımı ve etkileşimini sağlayıcı oyun ve çeşitli etkinlikler nplanlanması, Eğitim çalışmalarına ailenin de aktif katılımı sağlanmasıdır.

Kaynaştırma Eğitiminin Başarılı Olması İçin Gerekli Olan Koşullar Öncelikle engelli çocuk kaynaştırma eğitiminin başarılı olarak gerçekleşmesi için gerekli olan koşulların öncelikle sağlanması gerekmektedir.  Bu koşullar sağlanmadan önce engelli çocuk eğitime alındığı takdirde hem engelli çocuk, hem normal çocuk, hem de öğretmen açısından birçok problemler yaşanmaktadır.

Bu koşulları şöyle sıralayabiliriz:
Kaynaştırma yapılacak engelli çocuğun saldırganlık gibi anti-sosyal davranışlarının diğer çocukları etkilememesine izin verilmemeli ve bu davranışlar kontrol altına alınmalıdır,
Kaynaştırma yapılacak engelli çocuğun küçük yaşta olması kaynaştırmanın başarısını arttırır,
Kaynaştırma yapılacak engelli çocuğun gelişim düzeyi normal gelişim gösteren çocukların düzeyine ne kadar yakın olursa başarı sağlama imkânı o kadar yükselir,
Kaynaştırma yapılacak gruptaki çocuklar farklı özür gruplarından olmamalıdır,
  Kaynaştırma grubu içinde engelli çocukların sayısı fazla olmamalıdır, Kaynaştırma yapılacak grup yerleşmiş olmalı, başka sorunlar, uyum problemleri ve düzensizlikler olmamalı, Kaynaştırma için hem engelli çocukların, hem de normal gelişim gösteren çocukların hazırlanması gerekir. Engelli çocuk bireysel eğitim çalışmaları ile gelişimi desteklenerek kaynaştırmaya alınmalıdır. Bu hazırlıktan sonra kaynaştırma eğitimi önce küçük bir grupta denenmeli, sonra daha büyük grupta gerçekleştirilmelidir,
  Normal gelişim gösteren çocuklar, engelli çocuğun sınıfa gelişi, gelişimsel özellikleri, hangi özellikleri ile kendilerinden farklı olduğu, ona hangi durumlarda nasıl yardımda bulunmaları ve ona nasıl davranmaları gerektiği hakkında bilgilendirilmelidir. Böylece normal gelişim gösteren çocukların engelli çocuğu daha kolay kabullenmeleri, engelli çocuğunda grup içinde olumlu benlik kavram gelişimi sağlanabilir. Normal gelişim gösteren çocuklar engelli çocukların özellikleri, beceri ve yetenekleri hakkında bilgi sahibi olmadıklarında ona nasıl davranacaklarını bilemez ve sonuçta kaynaştırma amacına ulaşmaz.

Kaynaştırma Öğretmeninin Özellikleri ve Görevleri
Kaynaştırmanın başarısında önemli role sahip olan öğretmen; her türlü sınıf koşullarında, engelli çocukların normal gelişim gösteren çocukların bulunduğu sınıfa kaynaştırılmasında hem sınıfın sosyal atmosferi, hem de davranışları açısından güçlü bir arabulucu özelliği taşımaktadır. Bu noktadan hareketle engelli bireylere yönelik öğretmen tutumları, eğitim ve rehabilitasyon çalışmalarının temel konusudur ve eğitimin görülmeyen engelleri olarak tanımlanır.

İlk olarak eğitimcinin “eğitimcilik formasyonu” önemlidir. Eğitimci normal çocuk ve özel eğitim gerektiren çocuk hakkında uygun eğitim programlarını hazırlayabilecek ve gerekli yönlendirmeleri yapabilecek kadar bilgi sahibi olmalıdır.

Öğretmen, uygulamanın çocuk açısından sorumluluğunu üstlenirken, ailenin bu konudaki değerlendirmelerini göz önüne almalıdır. Hem normal gelişim gösteren çocukların ailelerinin, hem de engelli çocukların ailelerinin uygulama hakkındaki görüşlerinin alınması, kaynaştırmada aksayan yönlerin saptanması ve yeni düzenlemelerin yapılması için önemli bir yere sahiptir. Ayrıca, çocukların kaynaştırılması kadar ailelerin kaynaştırılması da önemlidir. Aileler arasında kurulacak dayanışma bağları, programın başarıya ulaşmasında öğretmene yardımcı olmaktadır. Bilinçsizce yapılan kaynaştırmanın en az engelli çocuğun normallerden izole edilmesi kadar hatalı olur.

Öğretmen çocuğun özrü, özrün derecesi, geçmiş yaşantıları, aile yapısı ve ev ortamı hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Engelli çocuğun ilgi ve yetenekleri, gelişim düzeyi, kişilik özelliklerini iyi bilmeli ve çocuğu iyi tanımalıdır. Çocuğu tanımak için daha önce uygulanmış tıbbi ve psikolojik test sonuçlarını ailesinden isteyerek teşhisin ne olduğunu öğrenmelidir.
Öğretmen, engelli çocuk ve normal gelişim düzeyine sahip çocukların sosyal etkileşim kurmalarını sağlamak için, engelli çocuğa karşı olumlu ve kabul edici bir tutum sergilemelidir.

Öğretmen çocuklara karşı çok müdahale eden ya da aşırı denetimsiz tutum içine girmemeli, onların gelişimine yardımcı olacak şekilde rehberlik etmelidir.

Öğretmen sınıf ortamını engelli çocuğun diğer çocuklarla rahatlıkla sosyal etkileşim kurabileceği şekilde düzenlemelidir.

Öğretmen engelli çocuğa akranlarıyla sosyal etkileşim kurabilmesi için gerekli becerileri öğretmelidir.

Öğretmen engelli çocuğun kendi sorunlarını çözebilmesi için uygun fırsatlar sağlamalıdır.

Öğretmen çocuğun özrü, özrün derecesi, geçmiş yaşantıları, aile yapısı ve ev ortamı hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Engelli çocuğun ilgi ve yetenekleri, gelişim düzeyi, kişilik özelliklerini iyi bilmeli ve çocuğu iyi tanımalıdır. Çocuğu tanımak için daha önce uygulanmış tıbbi ve psikolojik test sonuçlarını ailesinden isteyerek teşhisin ne olduğunu öğrenmelidir.

Öğretmen, engelli çocuk ve normal gelişim düzeyine sahip çocukların sosyal etkileşim kurmalarını sağlamak için, engelli çocuğa karşı olumlu ve kabul edici bir tutum sergilemelidir.

Öğretmen çocuklara karşı çok müdahale eden ya da aşırı denetimsiz tutum içine girmemeli, onların gelişimine yardımcı olacak şekilde rehberlik etmelidir.
Öğretmen sınıf ortamını engelli çocuğun diğer çocuklarla rahatlıkla sosyal etkileşim kurabileceği şekilde düzenlemelidir.

Öğretmen engelli çocuğa akranlarıyla sosyal etkileşim kurabilmesi için gerekli becerileri öğretmelidir.

Öğretmen engelli çocuğun kendi sorunlarını çözebilmesi için uygun fırsatlar sağlamalıdır.
Öğretmen başlamadan önce engelli çocuğu ve sınıfı hazırlar.

Kaynaştırma çocuğunun eğitsel gereksinimlerini ve düzeyini belirler.

Kaynaştırılan çocuk için eğitsel amaçları belirler (Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlama)

Kaynaştırma eğitimi çocuğu için öğretimi kolaylaştırıcı ve destekleyici etkinlikler planlar.

Öğretmen engelli çocuğun devam ettiği rehabilitasyon merkezindeki öğretmenleri ile de işbirliği içinde olmalıdır. Böylece, normal ve engelli çocukları bir arada eğitebilecek, aralarındaki ilişkiyi artırabilmek için daha uygun etkinlikler düzenleyebilir.

Kaynaştırma programının uygulanmasında görev alan öğretmen, devamlı gruptaki her çocuğun dikkatini kontrol etmeli, ifadelerini basitten karmaşığa doğru düzenlemelidir. Normal sınıf öğretmenleri engelli çocuğa sorular sorarak hem çocuğun dikkatinin konu üzerine çekilmesine, hem de çocuğun konuya katılmasına yardımcı olmalıdır. Böylece grupta çocuğun soru sorma ihtiyacı teşvik edilmiş, yaşıtlarının konuşmasına dikkati çekilmiş olur.

Tüm çocuklar sınıf öğretmenlerini model alarak geniş gruplara katılmayı öğrenirler. Böyle bir ortamda engelli çocuğun da olması, iletişime ait becerileri kazanmasında büyük yarar sağlar.

Duffield (1980)" e göre öğretmen grupta engelli çocukların etkileşimde yeterli bir duruma gelebilmeleri için şunlara dikkat etmelidir:
1. Engelli çocuğun çevreden kendisine yöneltilen uyarıcıları algılaması ve bunlara uygun tepkiler vermesini sağlamalıdır. Örneğin; ismi söylendiğinde çağıran kişiye bakma veya ne istediğini sorma….
2. Çocuklar istek ve ihtiyaçlarının karşılanması için iletişimi başlatabilmelidirler. Bu becerilerin kazanılması için öğretmen ve diğer yetişkinler çocuğa model olmalıdır. Örneğin; çocuk süt istiyorken sütü gösterdiğinde öğretmen “süt içmek istiyorsun” diyerek çocuğa yardımcı olmalıdır.
3. Engelli bireyler grupta bazı olayları anlayamaz ve açıklamaya ihtiyaç duyabilirler. Ancak bunu ifade edemezler. Bu durumda öğretmen sorular yönelterek söylenenlerin anlaşılıp anlaşılmadığından emin olmalıdır.
4. Engelli çocuklar normal gelişim gösteren yaşıtları gibi sosyal etkileşim sırasındaki davranışları ve tutumları yetişkinlerin küçük müdahaleleri ile kazanamazlar. Bazı özel teknikler burada da kullanılabilir. Bunlar;
a. Model olma
b. Ödüllendirme
c. Soru sorma
d. İstenilenlerin tekrar edilmesi
e. İpucu verme
f. Genişletme
g. Göz kontağı kurma
h. Rol değiştirme
i. Geri iletim
j. Cümle tamamlama
k. Davranışın sözel ifadesi


Dr. Hale DERE İFTÇİ    

Sanat ve Sevgi Toplumu Derneği Genel Sekreteri


KAYNAKLAR
Baykoç-Dönmez, N., Aslan (Koçer), N., Avcı, N. “Engelli ve Engelsiz Çocuğa Sahip Anne-babaların Engellilere ve Entegrasyona İlişkin Düşünceleri”, Destek Dergisi, Cilt:1 Sayı:1, Haziran 1998

Cox, Gary & Brandt, Vickie (1992). The Children"s Mental Health Integrated Funds: A Preliminary Reports. Minnesota State Dept. Of Human Services, St. Paul.

Esbjörn-Hargens, S. (2005). Integral Education By Design: How Integral Theory Informs Teaching, Learning, and Curriculum in a Graduate Program” ReVision 2005
28 (3) pp.

Ferrer, J. (1999). Revisioning transpersonal theory. Albany, NY: SUNY

Ferrer, J. Romero, M., & Albareda, R. (2005). Integral transformative education: A participatory proposal. Journal of Transformative Education, 3 (4), 306-330

Fisher, R. M. (in press). Ken Wilber's integral vision: A review of applications in education toward a "wisdom culture." In J.M. Gidley & G.P. Hampson (Eds.), Integral education: The Good, the Beautiful and the True.

Hargens, S. (2002, Summer). Integral development: Taking the middle path towards gross national happiness. Journal of Bhutan Studies, 6, 24-87.

Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Jenkinson, J. (1997). Mainstream or Special? Educating Students with Disabilities. London: Routledge

Lewis, R. B. & Doorlag, D. H. (1987). Teaching Special Students in the Mainstreams. Columbus, O.H: Merrill.

Lerner, J. W.; Lowenthal, B. & Egan, R. W. (2003). Preschool Children with Special Needs. (2.th. Ed). Boston

 

Bu yazı toplam 5727 defa okunmuştur.
  • Yorumlar 0
  • Facebook Yorumları 0
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2005 Özürlüler Gazetesi | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0 212 220 69 99- 0541 220 69 99 Faks : 0 212 220 84 02